Avicenna Journal of Clinical Medicine

fa بررسی وضعیت خودمراقبتی و عوامل مرتبط با آن در سالمندان مبتلا به دیابت نوع 2 در شهر همدان Evaluation of Self-care Status and Related Factors in Older People with Type 2 Diabetes in Hamadan City پزشكي اجتماعي Social Medicine پژوهشي Original سابقه و هدف: دیابت یکی از شایع‌ترین بیماری‌های مزمن در سالمندان است که نیاز به کنترل و خودمراقبتی دارد. این مطالعه با هدف تعیین وضعیت خودمراقبتی و عوامل مرتبط با آن در سالمندان مبتلا به دیابت نوع 2 انجام شد. مواد و روش‌‌ها: مطالعه‌ی حاضر یک مطالعه‌ی مقطعی از نوع توصیفی‌تحلیلی بود که در سال 1403 در شهر همدان انجام شد. نمونه‌ی مورد مطالعه 253 نفر از سالمندان مبتلا به دیابت نوع 2 بودند که به روش دردسترس از مراکز خدمات بهداشتی و کلینیک‌های تخصصی دیابت انتخاب شدند. ابزار جمع‌آوری اطلاعات، پرسش‌نامه‌ی محقق‌ساخته بود که روایی و پایایی آن را گروه خبرگان و آزمون کرونباخ (0.82 = α) تأیید کرده بود. اطلاعات به‌دست‌آمده با نرم‌افزار ۲۲ SPSS، با استفاده از آزمون‌های آماری مرتبط و با در نظر گرفتن سطح معناداری کمتر از 0.05 تجزیه‌وتحلیل شد. یافته‌ها: میانگین سن بیماران 6.76 ±69.00 سال بود. 129 نفر از افراد مرد بودند. حدود 34 درصد از آنان تحصیلات دانشگاهی داشتند و اکثراً بازنشسته بودند (39.5 درصد). مردان، افراد با سن ۶۵ – ۶۰ سال، متأهل، تحصیلات دانشگاهی، بازنشسته، سطح اقتصادی خوب و نوع درمان (رژیم غذایی) نمره‌ی آگاهی بیشتری داشتند (0.05>p-value ). همچنین مردان نمره‌ی نگرش بیشتری نسبت به زنان داشتند، افراد با سن ۶۵ – ۶۰ سال، تحصیلات بالاتر، وضعیت اقتصادی بهتر و شاغل از نمره‌ی نگرش بیشتری برخوردار بودند (0.05>p-value ). نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد افزایش آگاهی و نگرش مطلوب تأثیر معناداری بر انجام رفتارهای خودمراقبتی سالمندان مبتلا به دیابت نوع 2 داشته‌ است. لیکن هیچ‌یک از متغیرهای جمعیت‌شناختی، اقتصادی و مرتبط با بیماری بر اتخاذ رفتارهای خودمراقبتی تأثیر معناداری نداشتند.   Background and Objective: Diabetes, as one of the most prevalent chronic diseases among the elderly, necessitates control and self-care. The present study aimed to determine the self-care status and associated factors in older people with type 2 diabetes. Materials and Methods: This cross-sectional descriptive-analytical study was conducted in Hamadan City (Iran) in 2024. The study sample consisted of 253 elderly individuals with type 2 diabetes selected from health service centers and specialized diabetes clinics using a convenience sampling method. The tool for collecting data was a researcher-made questionnaire, the validity and reliability of which had been confirmed by a panel of experts and Cronbach's alpha of 0.82. The obtained data were analyzed using the SPSS (version 22) software, employing relevant statistical tests, with a significance level of less than 0.05. Results: The average age of the patients was 69.00±6.76 years, with 129 participants being male. In addition, approximately 34% experienced a university education, and most were retired (39.5%). Males, individuals aged 60 to 65 years, married ones, those with higher education, retirees, those with appropriate economic status, and those undergoing dietary treatment scored higher on knowledge (P-value<0.05). Additionally, men exhibited more positive attitudes than women; individuals aged 60 to 65 years, those with higher education levels, those with better economic status, and employees also showed more favorable attitudes (P-value<0.05). Conclusion: The results demonstrated that an increase in knowledge and favorable attitudes significantly affected the self-care behaviors of older people with type 2 diabetes. However, none of the demographic, economic, and disease-related variables had a significant effect on the adoption of self-care behaviors.   آگاهی, خودمراقبتی, دیابت شیرین نوع 2, سالمند, نگرش Aged, Attitude, Diabetes Mellitus Type 2, Knowledge, Self Care 46 55 http://sjh.umsha.ac.ir/browse.php?a_code=A-12-1141-3&slc_lang=fa&sid=1 Masoud Koorki مسعود کورکی 100319475328460023718 100319475328460023718 No Department of Knowledge & Information Science, Hamedan Branch, Islamic Azad University, Hamedan, Iran گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران Alireza Isfandyari-Moghaddam علیرضا اسفندیاری‌مقدم ali.isfandyari@gmail.com 100319475328460023719 100319475328460023719 Yes Department of Knowledge & Information Science, Hamedan Branch, Islamic Azad University, Hamedan, Iran گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران Atefeh Zarei عاطفه زارعی 100319475328460023720 100319475328460023720 No Department of Knowledge & Information Science, Hamedan Branch, Islamic Azad University, Hamedan, Iran گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران Erfan Ayubi عرفان ایوبی 100319475328460023721 100319475328460023721 No Social Determinants of Health Research Center, Institute of Health Sciences and Technology, Avicenna Health Research Institute, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، پژوهشکده علوم و فناوری بهداشت، پژوهشگاه سلامت ابن‌سینا، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران Sahar Khoshravesh سحر خوش‌روش 100319475328460023722 100319475328460023722 No Chronic Diseases (Home Care) Research Center, Institute of Cancer, Avicenna Health Research Institute, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran مرکز تحقیقات مراقبت بیماری‌های مزمن در منزل، پژوهشکده سرطان، پژوهشگاه سلامت ابن‌سینا، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران