Avicenna Journal of Clinical Medicine

fa تعیین پروتکل بهینه جهت اندازه گیری میزان تراکم استخوان با استفاده از MRI Relaxometry و مقایسه نتایج حاصل با تکنیک DEXA Optimization of MRI Relaxometry for BMD Measurement and Its Correlation with DEXA سایر تخصص هاي باليني Other Clinical Specialties پژوهشي Original <span id="ctl00_ContentPlaceHolder1_DataList1_ctl00_abstractLabel" style="color: rgb(45, 135, 179) font-family: tahoma font-size: 12px font-style: normal font-variant: normal font-weight: normal letter-spacing: normal orphans: auto text-align: -webkit-right text-indent: 0px text-transform: none white-space: normal widows: 1 word-spacing: 0px -webkit-text-stroke-width: 0px line-height: 15pt background-color: rgb(247, 246, 243)">مقدمه و هدف: در تکنیک DEXA(Dual Energy X-ray Absorptiometry) بعنوان بهترین روش اندازه گیری تراکم استخوان فقط میزان مواد معدنی استخوان اندازه گیری شده و تصویری مستقیم از عضو مورد نظر حاصل نمیگردد ، این امر بعضاً باعث خطا در اندازه گیری شده, به طوری که در شکستگی مهره های کمری که به همراه کاهش ارتفاع مهره می باشد، افزایش BMD(Bone Mineral Density) در تکنیک DEXA دیده میشود. تعیین پروتکل بهینه در روش MRI Relaxometry که علاوه بر قابلیت تصویرگیری، پارامترهای R<span style="color: rgb(45, 135, 179) font-family: tahoma font-size: 10px font-style: normal font-variant: normal font-weight: normal letter-spacing: normal line-height: 20px orphans: auto text-align: -webkit-right text-indent: 0px text-transform: none white-space: normal widows: 1 word-spacing: 0px -webkit-text-stroke-width: 0px display: inline !important float: none background-color: rgb(247, 246, 243)">2<span style="color: rgb(45, 135, 179) font-family: tahoma font-size: 12px font-style: normal font-variant: normal font-weight: normal letter-spacing: normal orphans: auto text-align: -webkit-right text-indent: 0px text-transform: none white-space: normal widows: 1 word-spacing: 0px -webkit-text-stroke-width: 0px line-height: 15pt background-color: rgb(247, 246, 243)">(1/T2) نرخ استراحت عرضی واقعی و <span style="color: rgb(45, 135, 179) font-family: tahoma font-size: 12px font-style: normal font-variant: normal font-weight: normal letter-spacing: normal orphans: auto text-align: -webkit-right text-indent: 0px text-transform: none white-space: normal widows: 1 word-spacing: 0px -webkit-text-stroke-width: 0px line-height: 15pt background-color: rgb(247, 246, 243)">R<span style="color: rgb(45, 135, 179) font-family: tahoma font-size: 12px font-style: normal font-variant: normal font-weight: normal letter-spacing: normal orphans: auto text-align: -webkit-right text-indent: 0px text-transform: none white-space: normal widows: 1 word-spacing: 0px -webkit-text-stroke-width: 0px line-height: 15pt background-color: rgb(247, 246, 243)">2*(=1/T2*) نرخ استراحت عرضی مؤثر ناشی از غیر یکنواختی میدانهای داخلی محیط شیمیایی به اضافه غیر یکنواختی میدانهای خارجی و <span style="color: rgb(45, 135, 179) font-family: tahoma font-size: 12px font-style: normal font-variant: normal font-weight: normal letter-spacing: normal orphans: auto text-align: -webkit-right text-indent: 0px text-transform: none white-space: normal widows: 1 word-spacing: 0px -webkit-text-stroke-width: 0px line-height: 15pt background-color: rgb(247, 246, 243)">R2&#39(=R2*-R2=&upsih &DeltaB=1/T2’) نرخ استراحت عرضی حاصل از غیر یکنواختی میدان مغناطیسی خارجی، که نشان دهنده کیفیت و کمیت استخوان هستند، اندازه گیری میکند. همچنین تعیین ضریب همبستگی مقادیر <span style="color: rgb(45, 135, 179) font-family: tahoma font-size: 12px font-style: normal font-variant: normal font-weight: normal letter-spacing: normal orphans: auto text-align: -webkit-right text-indent: 0px text-transform: none white-space: normal widows: 1 word-spacing: 0px -webkit-text-stroke-width: 0px line-height: 15pt background-color: rgb(247, 246, 243)"> R<span style="color: rgb(45, 135, 179) font-family: tahoma font-size: 12px font-style: normal font-variant: normal font-weight: normal letter-spacing: normal orphans: auto text-align: -webkit-right text-indent: 0px text-transform: none white-space: normal widows: 1 word-spacing: 0px -webkit-text-stroke-width: 0px line-height: 15pt background-color: rgb(247, 246, 243)">2* و R&#392<span style="color: rgb(45, 135, 179) font-family: tahoma font-size: 12px font-style: normal font-variant: normal font-weight: normal letter-spacing: normal orphans: auto text-align: -webkit-right text-indent: 0px text-transform: none white-space: normal widows: 1 word-spacing: 0px -webkit-text-stroke-width: 0px line-height: 15pt background-color: rgb(247, 246, 243)"> و R2با مقدار BMD در تکنیک DEXA. <span id="ctl00_ContentPlaceHolder1_DataList1_ctl00_abstractLabel" style="color: rgb(45, 135, 179) font-family: tahoma font-size: 12px font-style: normal font-variant: normal font-weight: normal letter-spacing: normal orphans: auto text-align: -webkit-right text-indent: 0px text-transform: none white-space: normal widows: 1 word-spacing: 0px -webkit-text-stroke-width: 0px line-height: 15pt background-color: rgb(247, 246, 243)">روش کار : برای اندازه گیری *R2<span style="color: rgb(45, 135, 179) font-family: tahoma font-size: 12px font-style: normal font-variant: normal font-weight: normal letter-spacing: normal orphans: auto text-align: -webkit-right text-indent: 0px text-transform: none white-space: normal widows: 1 word-spacing: 0px -webkit-text-stroke-width: 0px line-height: 15pt background-color: rgb(247, 246, 243)"> و R2&#39 از پروتکلهای GE و SE در MRI با شدت 1.5T با کویل بدن (Body Coil) و برای کالیبراسیون از فانتوم یکنواخت (T2=200msec) و برای اندازه گیری BMD در 21 داوطلب (7نرمال ،7 استئوپنیا و7 استئوپروز) از دستگاه Lunar-DEXA(DPX-MD) استفاده شد. همبستگی R2*، R2 و R2&#39 با BMD در گردن استخوان ران بررسی گردید. <span id="ctl00_ContentPlaceHolder1_DataList1_ctl00_abstractLabel" style="color: rgb(45, 135, 179) font-family: tahoma font-size: 12px font-style: normal font-variant: normal font-weight: normal letter-spacing: normal orphans: auto text-align: -webkit-right text-indent: 0px text-transform: none white-space: normal widows: 1 word-spacing: 0px -webkit-text-stroke-width: 0px line-height: 15pt background-color: rgb(247, 246, 243)">نتایج : این مطالعه نشان می دهد که برای اندازه گیری R2* جهت تعیین چگالی استخوان ، پروتکل گرادیان اکو باTE های 18، 13.42 و <span style="color: rgb(45, 135, 179) font-family: tahoma font-size: 12px font-style: normal font-variant: normal font-weight: normal letter-spacing: normal orphans: auto text-align: -webkit-right text-indent: 0px text-transform: none white-space: normal widows: 1 word-spacing: 0px -webkit-text-stroke-width: 0px line-height: 15pt background-color: rgb(247, 246, 243)">26.8 msec و TR = 800 msec و برای اندازه گیری R2 از پروتکل اسپین اکوی TE 14 PRISE با TEهای 63، 54، 36 و 72 msec و TR = 800 msec، کمترین خطا را (CVR2=6% و (CVR2*=3% ایجاد میکنند. ضریب همبستگی بین BMD و مقادیر R2* و &#39R2 وR2 بترتیب برابر 0.62(p<0.003) و 0.62(p<0.003) و 0.03(p>0.8) بدست آمد که با مطالعات انجام شده مطابقت دارد. <span id="ctl00_ContentPlaceHolder1_DataList1_ctl00_abstractLabel" style="color: rgb(45, 135, 179) font-family: tahoma font-size: 12px font-style: normal font-variant: normal font-weight: normal letter-spacing: normal orphans: auto text-align: -webkit-right text-indent: 0px text-transform: none white-space: normal widows: 1 word-spacing: 0px -webkit-text-stroke-width: 0px line-height: 15pt background-color: rgb(247, 246, 243)">نتیجه نهائی : MRI Relaxometry بخاطر توانایی جداسازی عناصر و بافتها با پذیرفتاری مغناطیسی متفاوت مثل بافت اسفنجی استخوان بعنوان یک روش مقایسه ای با DEXA معرفی شده است. بطور مشخص می توان تأثیر پذیرفتاری استخوان و مغز استخوان بر پارامترهای *T2<span id="ctl00_ContentPlaceHolder1_DataList1_ctl00_abstractLabel" style="color: rgb(45, 135, 179) font-family: tahoma font-size: 12px font-style: normal font-variant: normal font-weight: normal letter-spacing: normal orphans: auto text-align: -webkit-right text-indent: 0px text-transform: none white-space: normal widows: 1 word-spacing: 0px -webkit-text-stroke-width: 0px line-height: 15pt background-color: rgb(247, 246, 243)"> و &#39T2 استخوان ترابکولار بکار برد. در این راستا افزایش (*R2*(1/T2 و &#39R2 با افزایش BMD دارای همبستگی قابل ملاحظه می باشد. Introduction & Objective : The aim of this study was to optimize MRI conventional protocols for BMD(Bone Mineral Density) measurements using MRI Relaxometry in systems not facilitated with special multi echo protocols. Since, cortical and trabecular bone separation can not be performed in DEXA, so the results might lead to erroneous interpretation of BMD values. One method for bone quality determination is MRI Relaxometry that derives R2(=1/T2), R2*(=1/T2*)and R2’(=R2*-R2). Materials and Methods: This study was performed by 1.5T MRI system(Picker Vista-Q800), an uniformity phantom(1.25gr/l CuSO4, with T2=200ms for calibration), a body RF-Coil, 7 normal, 7 osteopenia, 7 osteoporosis volunteers and Lunar DEXA system (DPX-MD). To determine R2* and R2, multi GE and SE protocols with different TE/TR were used. Then in phantom and in coronal section of femoral-neck, relaxation rates were compared with BMD. The slope of neperian-logarithm of signal vs. TE in GE as -R2* used for protocol optimization. Results: For phantom calibration, optimized GE parameters of TE=13.42/18/26.8 ms, TR=800ms and ST=8mm used for the measurement of R2*, while, the measurement of R2 required the optimized SE parameters of TE=30/60/90/120ms, TR=800ms and ST=8mm, with CV(R2*)=2.75%, CV(R2)=2.17%, respectively. In volunteers for SE, TE of 36/54/63/72ms and TR=800ms were used, while, for GE the TEs/TR were the same as those of phantom study. R2* and R2’ showed a significant positive correlation with BMD, r=0.62(p<0.003) & r=0.62(p<0.003) respectively. Conclusion: In accordance with DEXA values, the results showed that MR-Relaxometry is a proper tool for BMD-measurements in femoral-neck. Also it may be used as a complement method for DEXA failure in BMD-assessments. ستراحت سنجی , پوکی استخوان , تراکم مواد معدنی استخوان , تصویربرداری از طریق تشدید مغناطیسی Bone Mineral , Dual Energy X-ray Absorptiometry , Osteoporosis , Relaxometry 32 38 http://sjh.umsha.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-485&slc_lang=fa&sid=1 Morteza Bakhtiari مرتضی بختیاری 10031947532846002050 10031947532846002050 No Nader Riahi Alam نادر ریاحی عالم riahinad@sina.tums.ac.ir 10031947532846002051 10031947532846002051 Yes Mohammad Ali Oghabian محمدعلی عقابیان 10031947532846002052 10031947532846002052 No Ali Ghasemzadeh علی قاسم زاده 10031947532846002053 10031947532846002053 No Hosein Ghenaati حسین قناعتی 10031947532846002054 10031947532846002054 No Saeed Sarkar سعید سرکار 10031947532846002055 10031947532846002055 No Bagher Larijani باقر لاریجانی 10031947532846002056 10031947532846002056 No Zohreh Hamidi Abarghooyi زهره حمیدی ابرقویی 10031947532846002057 10031947532846002057 No naser Shakeri ناصر شاکری 10031947532846002058 10031947532846002058 No